ซุซุมิยะ ฮารุฮิ นักเรียนหญิงชั้นมัธยม 4 คนหนึ่ง ได้ตั้งกิจกรรมชมรมชื่อ "หน่วย SOS" (SOS団　อ่านว่า "เอสโอเอสดัน" ย่อมาจาก Sekai wo Ooini moriagerutame no Suzumiya Haruhi no dan) โดยมีจุดประสงค์เพื่อค้นหาและเล่นกับมนุษย์ต่างดาว คนมาจากโลกอนาคต คนจากมิติอื่น ผู้มีพลังวิเศษ และสิ่งเหนือธรรมชาติอื่นๆ เนื้อเรื่องเล่ากิจกรรมและการผจญภัยของฮารุฮิและสมาชิกคนอื่นของหน่วย SOS โดยผ่านมุมมองของเคียวน์ ตัวละครเอกของเรื่อง

สมาชิกหน่วย SOS

ซุซุมิยะ ฮารุฮิ (涼宮ハルヒ) (นักพากย์ - อายะ ฮิราโนะ)

ซุซุมิยะ ฮารุฮิ เป็นจุดสนใจของเรื่อง เธอเป็นนักเรียนหญิง ม.4 (ขึ้น ม.5 ในนิยายเล่มที่ 9) ผู้มีความสนใจในสิ่งเหนือธรรมชาติ เช่น มนุษย์ต่างดาว คนที่มาจากโลกอนาคต และผู้มีพลังจิต และไม่ลังเลที่จะประกาศให้คนอื่นรู้ถึงความชอบที่แปลกประหลาดนี้ ฮารุฮิเป็นคนสวย เรียนเก่ง แถมยังมีร่างกายแข็งแรงและเล่นกีฬาเก่งแทบจะทุกอย่าง อย่างไรก็ดี เธอไม่ชอบคุยกับ "มนุษย์ธรรมดา" จึงทำให้เพื่อนในชั้นมองว่าเธอเป็นคนประหลาด และทำให้เธอหาเพื่อนและเข้าสังคมกับคนอื่นไม่ได้

เมื่อฮารุฮิได้ฟังคำแนะนำของคิยอนและตีความคำแนะนำนั้นอย่างผิดๆ เธอได้ตั้งชมรมใหม่ชื่อ "หน่วย SOS" ขึ้นเพื่อค้นหาบุคคลและสิ่งเหนือธรรมชาติ และเล่นกับสิ่งเหล่านั้น พร้อมกับตั้งตนเองเป็น "หัวหน้าหน่วย" และหาสมาชิกมาร่วมชมรมได้อีก 4 คน เธอเปลี่ยนนิสัยจากผู้โดดเดี่ยวมาเป็นจอมเผด็จการที่มีความคิดแปลกๆ ในห้วตลอดเวลา โดยเธอพร้อมจะใช้ทุกวิธีการเพื่อจะได้มาในสิ่งที่เธออยากได้ โดยมีเพียงคิยอนเท่านั้นที่สามารถหยุดฮารุฮิไม่ให้ทำอะไรเลยเถิดเกินความพอดีได้

จริงๆ แล้วตัวฮารุฮิเองนั้นไม่ใช่คนธรรมดา เธอมีความสามารถเปลี่ยนแปลงโลกได้ตามที่เธอนึก แต่เธอไม่รู้ว่าตนมีพลังเช่นนี้อยู่ เมื่อ 3 ปีก่อน ฮารุฮิทำให้เกิดเหตุการณ์การแตกร้าวของมิติเวลา ส่งผลกระทบถึงสิ่งมีชีวิตทุกชีวิตในจักรวาล มอบพลังวิเศษให้กับมนุษย์จำนวนหนึ่ง และดึงดูดความสนใจของคนในโลกอนาคตและองค์รวมข้อมูลและความคิดแห่งจักรวาลมาที่ตัวเธอ

คิยอน(キョン)' (นักพากย์ - โทโมคาซุ ซุงิตะ)

(ออกเสียงด้วยการพูดเสียง คิ และ ยอน ควบไปพร้อมๆ กัน (อ่านว่า "คย็อน")) คิยอนเป็นเพื่อนร่วมชั้นของฮารุฮิ ซึ่งให้คำแนะนำซึ่งนำไปสู่การก่อตั้งหน่วย SOS ของฮารุฮิ และถูกบังคับให้เป็นสมาชิกของหน่วย SOS โดยไม่สมัครใจ แม้ว่าฮารุฮิจะเป็นจุดสนใจของเรื่อง แต่เรื่องราวในนิยายทั้งหมดถูกเล่าผ่านสายตาของเขา คิยอนเป็นคนมีเหตุผล ไม่เชื่อและวางใจใครง่ายๆ ช่างเหน็บแนมและชอบประชดประชัน เขาเป็นมนุษย์โลกธรรมดา (ไม่เหมือนสมาชิกหน่วย SOS คนอื่น) ที่อยากมีชีวิตนักเรียนมัธยมปลายอย่างปกติทั่วไป แต่กลับถูกดึงเข้ามาพัวพันกับเหตุการณ์เหนือธรรมชาติต่างๆ เพราะฮารุฮิ เขาเป็นคนเดียวที่กล้าและตักเตือนฮารุฮิเมื่อเธอทำอะไรเกินเลย อาจเรียกได้ว่าเป็นเสียงแห่งเหตุผลแห่งหน่วย SOS ก็ว่าได้

ชื่อ "คิยอน" นั้นไม่ใช่ชื่อจริงของเขา แต่เป็นชื่อเล่นที่คุณป้าเรียก จากนั้นน้องสาวของคิยอนจึงเรียกเขาด้วยชื่อนี้จนกระทั่งรู้ไปถึงเพื่อนที่โรงเรียน แม้นิยายจะถูกตีพิมพ์ถึงเก้าเล่มแล้ว ชื่อจริงของคิยอนก็ยังไม่ปรากฏในนิยายเล่มใดเลย

นากาโตะ ยูกิ (長門 有希) (นักพากย์ - มิโนริ จิฮาระ)

นักเรียนหญิง ม.4 (ขึ้น ม.5 ในนิยายเล่มที่ 9)นากาโตะ ยูกิ เป็นสมาชิกของหน่วย SOS เพียงคนเดียวที่ไม่ได้ถูกฮารุฮิบังคับหรือชักจูงให้เข้าชมรม เดิมทีเธอเป็นสมาชิกที่เหลือเพียงคนเดียวของชมรมวรรณกรรม และกลายมาเป็นส่วนหนึ่งของหน่วย SOS เมื่อฮารุฮิยึดห้องชมรมวรรณกรรมมาใช้เป็นห้องของหน่วย SOS ยูกิเป็นคนไม่แสดงอารมณ์ พูดน้อยมาก และเวลาตอบคำถามก็จะถามคำตอบคำ เธอชอบอ่านหนังสือและเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์

จริงๆ แล้วยูกิไม่ใช่มนุษย์ แต่เป็น "อายตนะในร่างมนุษย์" (humanoid interface) ซึ่งถูกส่งมาโดยสิ่งมีชีวิตที่ประกอบขึ้นจากข้อมูลทั่วจักรวาล ซึ่งยูกิเรียกว่า "องค์รวมข้อมูลและความคิด" (情報統合思念体) เพื่อสังเกตการ์ณฮารุฮิซึ่งเป็นต้นเหตุของ "การระเบิดของข้อมูล" เมื่อสามปีก่อน โดยหวังว่าความสามารถในการสร้างข้อมูลขึ้นมาโดยไม่อาศัยวัตถุดิบใดของฮารุฮินั้น จะเป็นกุญแจนำไปสู่วิวัฒนาการของตัวองค์รวมข้อมูลและความคิดเอง

ยูกิมีความสามารถในการควบคุมข้อมูลต่างๆ ซึ่งหมายถึงเธอสามารถเปลี่ยนแปลงโลกที่อยู่รอบๆ ตัวได้อย่างใจนึก อย่างไรก็ดีเธอไม่สามารถสร้างสิ่งของขึ้นมาใหม่ได้เนื่องจากหน่วยรวมแห่งข้อมูลและความคิดไม่มีความสามารถในการสร้างข้อมูลจากความว่างเปล่า ตอนเริ่มเรื่องยูกิสวมแว่นตา แต่เลิกสวมไปหลังจากที่คิยอนบอกว่าถอดแว่นแล้วดูดีกว่า หลังจากเหตุการณ์ที่ต่อสู้กับอะซากุระ เรียวโกะ

อาซาฮินะ มิคุรุ (朝比奈 みくる) (นักพากย์ - ยูโกะ โกโตะ)

อาซาฮินะ มิคุรุ เป็นนักเรียน ม.5 (ขึ้น ม.6 ในนิยายเล่มที่ 9) ที่ถูกฮารุฮิจับตัวเธอได้ระหว่างที่เธอกำลังนั่งฝันกลางวันอยู่ในห้องเรียน แล้วโดนบังคับให้เธอออกจากชมรมคัดลาดมือมาเป็นสมาชิกของหน่วย SOS โดยเหตุผลที่ฮารุฮิอยากให้มิคุรุมาเข้าชมรมคือความที่มิคุรุเป็นคนสวยและมีหน้าอกใหญ่ เหมาะที่จะเป็นสัญลักษณ์นำโชคและตัวดึงดูดคนของหน่วย SOS มิคุรุมีนิสัยเป็นคนสุภาพเรียบร้อย แต่อ่อนต่อโลก ซุ่มซ่าม ขี้กลัว ขี้ตกใจ ไม่มีความมั่นใจในตัวเอง และไม่สู้คน ทำให้ฮารุฮิสามารถใช้เธอเล่น "แต่งตัวตุ๊กตา" เพื่อแก้เบื่อได้อย่างง่ายดาย

จริงๆ แล้ว มิคุรุถูกส่งมาจากโลกอนาคตเพื่อสืบหาสาเหตุที่ทำให้เกิดความปั่นป่วนในมิติเวลา ซึ่งเป็นเหตุให้คนในโลกอนาคตไม่สามารถย้อนเวลาไปในอดีตก่อนสามปีก่อนที่ฮารุฮิจะเข้าโรงเรียนมัธยมปลายได้

โคอิซุมิ อิทสึกิ (古泉 一樹) (นักพากย์ - ไดซุเกะ โอโนะ)

โคอิซุมิ อิทสึกิ เป็น "นักเรียนปริศนา" ที่ย้ายเข้ามาเรียน ม.4 โรงเรียนของฮารุฮิหลังจากเปิดเทอมได้ 1 เดือน (ขึ้น ม.5 ในนิยายเล่มที่ 9) และถูกฮารุฮิชักชวนให้เข้าหน่วย SOS ทันที ซึ่งเขาก็ยอมเข้าชมรมด้วยความสมัครใจ อิทจึกิมีหน้าตายิ้มแย้มอยู่เสมอ และจะปฏิบัติตามคำสั่งของฮารุฮิทุกอย่างโดยไม่ขัดข้องหรือสงสัย เขามีนิสัยชอบอธิบายเรื่องราวต่างๆ อย่างมีหลักการ เต็มไปด้วยรายละเอียด ยืดยาว ใช้การอุปมาอุปไมยที่เข้าใจยาก และมักจะใช้มือแสดงท่าทางประกอบด้วยเวลาพูด

จริงๆ แล้วอิทสึกิเป็นหนึ่งในมนุษย์ที่มีพลังเหนือธรรมชาติที่ได้รับพลังเหล่านี้เมื่อ 3 ปีก่อนที่เรื่องจะเริ่มขึ้น โดยพวกเขามีหน้าที่ต่อสู้กับ "มนุษย์เทพ" (神人) ซึ่งจะปรากฏตัวในมิติอยู่คู่ขนานกับโลกเมื่อฮารุฮิมีอารมณ์ไม่ดี คนเหล่านี้รวมตัวกันเป็น "องค์การ" (機関) และองค์การก็ได้ส่งอิทสึกิมาสังเกตการณ์ฮารุฮิและรักษาอารมณ์ของเธอให้ดีอยู่เสมอ โดยเกรงว่าฮารุฮิจะทำลายโลกหากเธอหมดหวังในโลกที่เธอและพวกเขาอาศัยอยู่

นิยาย

ปัจจุบันนิยายชุด ซุซุมิยะ ฮารุฮิ กำลังถูกตีพิมพ์เป็นตอนๆ ลงในนิตยสารรายเดือนสนิกเกอร์ส ของบริษัทเคโดคาว่าโชเท็น ในประเทศญี่ปุ่น เคโดคาว่าโชเท็นยังได้นำนิยายมาตีพิมพ์เป็นนิยายรวมเล่มแล้วถึง 9 เล่ม ดังต่อไปนี้

• ซุซุมิยะ ฮารุฮิ โนะ ยูอุทจึ (涼宮ハルヒの憂鬱, ความเศร้าหมองของ ซุซุมิยะ ฮารุฮิ) ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 6 มิถุนายน 2546
• ซุซุมิยะ ฮารุฮิ โนะ ทะเมะอิกิ (涼宮ハルヒの溜息, เสียงถอนใจของ ซุซุมิยะ ฮารุฮิ) ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 30 กันยายน 2546
• ซุซุมิยะ ฮารุฮิ โนะ ไทคุทจึ (涼宮ハルヒの退屈, ความเบื่อหน่ายของ ซุซุมิยะ ฮารุฮิ) ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 27 ธันวาคม 2546
• ซุซุมิยะ ฮารุฮิ โนะ โชชิสุ (涼宮ハルヒの消失, การหายไปของ ซุซุมิยะ ฮารุฮิ) ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม 2547
• ซุซุมิยะ ฮารุฮิ โนะ โบโซ (涼宮ハルヒの暴走, การอาละวาดของ ซุซุมิยะ ฮารุฮิ) ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 30 กันยายน 2547
• ซุซุมิยะ ฮารุฮิ โนะ โดโย (涼宮ハルヒの動揺, ความกระวนกระวายของ ซุซุมิยะ ฮารุฮิ) ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2548
• ซุซุมิยะ ฮารุฮิ โนะ อินโบ (涼宮ハルヒの陰謀, แผนสมคบคิดของ ซุซุมิยะ ฮารุฮิ) ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2548
• ซุซุมิยะ ฮารุฮิ โนะ ฟุงไก (涼宮ハルヒの憤慨, ความขุ่นเคืองของ ซุซุมิยะ ฮารุฮิ) ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 2549

รางวัลและความนิยม

• อะนิเมะประเภท TV Serie ยอดเยี่ยม จากงาน Tokyo International Anime Fair (TAF) 2007
• อะนิเมะยอดเยี่ยมจากนิตยสาร Newtype ปี 2006
• อะนิเมะทีวีซีรี่ย์ยอดเยี่ยมและเพลงประกอบยอดเยี่ยม จากงาน Animation Kobe ครั้งที่ 11 ปี 2006
• อะนิเมะยอดเยี่ยมจากนิตยสาร Animedia ฉบับปี 2007
• อันดับ 4 จากผลโหวตออนไลน์อะนิเมะะยอดนิยม จากช่องทีวี TV Asahi ปี 2006
• อันดับ 22 จากผลโหวตอะนิเมะชันยอดนิยมตลอดกาล (ได้รับรางวัล 25 อันดับ) จากงานนิทรรศการ Japan Media Arts Festival ปี 2006
• ฮิราโนะ อายะ (ผู้พากย์ ซึซึมิยะ ฮารุฮิ) ได้รับรางวัลนักพากย์หน้าใหม่ยอดเยี่ยม จากงาน Seiyu Awards ครั้งที่ 1 ปี 2006 และได้รับรางวัลนักพากย์ยอดเยี่ยมจากงาน TAF 2007
• โกโต้ ยูโกะ (ผู้พากย์ อาซาฮินะ มิคุรุ) นักพากย์ตัวละครสมทบฝ่ายหญิงดีเด่น จากงาน Seiyu Awards ครั้งที่ 1 ปี 2006

ข้อมูลต่างๆ ที่น่าสนใจ

• มีลิขสิทธิ์ในประเทศอเมริกา
• ช่วงที่อะนิเมะฉาย 3 เดือน มี Clip ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ มากกว่า 2,000 Clip ใน Youtube ถือว่าเป็นสถิติปริมาณ Clip จากอะนิเมะที่สูงมากในช่วงเวลาสั้นๆ
• ช่วงที่อะนิเมะฉาย 3 เดือน นิยายซีรีย์ Suzumiya Haruhi ติดอันดับ Best Seller และติด Top 10 ทั้ง 8 เล่ม (เล่ม 8 เพิ่งจำหน่าย ตอนพฤษภาคม) จากเว็บ Amazon ของญี่ปุ่น
• อันดับ DVD ขายดีที่สุดในปี 2006 จากผลสำรวจของร้านหนังสือ Dengeki Maoh ร่วมกับร้าน Toranoana และ Animate
• เมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2007 ยอดขายซิงเกิล God Knows (เพลงประกอบตอน 12 Live A Live) อยู่ที่ 100,426 แผ่นและคงขายได้อยู่ อีกไม่นานอาจแซง ซิงเกิล Over Soul ของ Hayashibara Megumi อันดับ 1 ของเพลงซิงเกิลอะนิเมะ ที่มียอดขายปัจจุบัน 110,570 แผ่น ส่วนยอดขายซิงเกิล Hare Hare Yugai เพลง ED อยู่ที่ 98,559 แผ่น

ความลับเกี่ยวกับการดูอะนิเมะซีรีส์แรกของเรื่องนี้

• ในตอนจบของทุกตอนในอะนิเมะจะมีตัวละครสองตัวคือ คิยอน และ ซุซุมิยะ ฮารุฮิ ออกมาประกาศชื่อตอนต่อไปในทำนองขัดแย้งกันตลอดเวลา ซึ่งดูโดยผิวเผินแล้วเหมือนเป็นเพียงบทสนทนาธรรมดาเท่านั้น แต่แท้ที่จริงแล้วในการดูอะนิเมะเรื่องนี้นั้นสามารถดูได้สองทิศทางด้วยกัน โดยเราสามารถเลือกดูแบบ เรียงตามหมายเลข episode ซึ่งประกาศโดยคิยอน หรือ เรียงตามหมายเลข episode ซึ่งประกาศโดยซุซุมิยะ ฮารุฮิ ในตอนจบของทุกตอนแทนก็ได้ ซึ่งผลลัพธ์จากการดูในต่างทิศทางดังกล่าวนั้นจะให้ความรู้สึกต่างกันโดยสิ้นเชิง

กล่าวคือ การดูแบบเรียงตามหมายเลข episode ซึ่งประกาศโดยคิยอนนั้น จะให้บรรยากาศแบบผู้ชาย คือ กลายเป็นเรื่องแนวนิยายวิทยาศาสตร์ ลึกลับ ซ่อนเงื่อน แต่การดูแบบเรียงตามหมายเลข episode ซึ่งประกาศโดยซุซุมิยะ ฮารุฮินั้น เรื่องจะจบเนื้อหาแนวนิยายวิทยาศาสตร์เพียงตั้งแต่ตอนที่หก และต่อจากนั้นก็กลับจะกลายเป็นเรื่องของความสัมพันธ์ที่ค่อยๆ เติบโตขึ้นเป็นความรักที่มีต่อกันระหว่างคิยอนกับซุซุมิยะ ฮารุฮิ แทน เป็นนัยเหมือนว่าเพศหญิงและเพศชายนั้นจะมีวิธีการเล่าเรื่องและมุมมองที่ต่างกันโดยสิ้นเชิงแม้แต่ในเรื่องเดียวกันก็ตาม